Artykuł

O konieczności komunizmu

Jak pisał Leszek Kołakowski w swojej pracy „Główne nurty marksizmu” – „Karol Marks był filozofem niemieckim.” . Co z tego? Ano to że w związku z tym większość swoich prac pisał w JĘZYKU NIEMIECKIM.

Ma to znaczenie ponieważ pewna nieścisłość w polskich tłumaczeniach prac Marksa ma fatalne przełożenie nie tylko na jego rozumienie przez początkujących intelektualistów ale co gorsza dla tych którzy chcą zostać praktykami czerpiącego z analiz marksistowskich swoje zaplecze teoretyczne ruchu komunistycznego.

Otóż pewną tendencją występującą wśród tych towarzyszy, którzy zadali sobie trud sięgnąć po dzieła Marksa jest błąd bezmyślnego, mechanicznego determinizmu. Powołują się oni często na twierdzenie materializmu historycznego o KONIECZNOŚCI przechodzenia przez kolejne formacje społeczne które MUSI być zwieńczone osiągnięciem fazy komunizmu. W związku z tym padają szkodnicze stwierdzenia jak: „formację społeczne są absolutnie niezależne od woli człowieka” czy „komunizm nie jest stanem do którego doprowadzają komuniści”. Z twierdzeń tych wynika, że walka o komunizm jest już z góry wygrana, że nie ma innego możliwego obrotu spraw jak tylko zwycięstwo komunizmu. Można sobie spokojnie zamknąć się w bibliotece albo akademickim getcie ponieważ „byt społeczny sam ukształtuje świadomość społeczną więc się nie martwmy o uświadamianiem mas”. W związku z tym sens traci zarówno dążenie do stworzenia i funkcjonowania partii komunistycznej jak i wszelkiej komunistycznej agitacji. Komunizm w wydaniu tych obrońców „prawdziwego marksizmu” z siły politycznej staje się jedynie niezdolnym do stworzenia alternatywy dla motającego się w swoich niszczycielskich sprzecznościach systemu klasowego.

Więc o co chodzi z tą „koniecznością” ? Cały problem wynika moim zdaniem z tłumaczenia. W języku niemieckim istnieją co najmniej dwa różne słowa tłumaczone na polski jako „konieczność”.

Notwendigkeit i Unbedingtheit. „Notwendigkeit” jest słowem używanym przez Marksa w kontekście konieczności komunizmu. Oznacza ono „konieczność” w sensie nieodzowności, potrzeby, niemożności obycia się bez czegoś.

Do rozumienia konieczności jakie mają mechaniczni determiniści pasuje raczej słówko „Unbedingtheit” oznaczające coś nieuchronnego, bezwarunkowość i obowiązkowość wystąpienia jakiegoś zjawiska.

Jaki więc związek zachodzi między warunkami materialnymi świata a działaniami tych którzy starają się świadomie go zmieniać i świadomie działać na rzecz tego by ewolucja warunków obrała ten a nie inny kierunek? Mamy worek nasion i pole. To czy i jaki będzie plon zależy oczywiście od czynników niezależnych od nas takich jak pogoda, jakość gleby, występowanie chwastów i szkodników na danym terenie. Niemniej jednak nawet jeśli wszelkie czynniki będą sprzyjające dla kiełkowania i wzrostu to plonów w ogóle nie będzie jeśli pole nie zostanie obsiane.

Inna alegoria jaką się posłużę to strzelec którego zadaniem jest trafić w ruchomy cel poruszający się ze zmienną szybkością. Może on starać się perfekcyjnie wymierzyć i ucelować. Może jednak mieć to gdzieś i walić ogniem ciągłym przed celem. Ten drugi co prawda zużyje więcej amunicji (zasobów/wysiłku) ale jego szanse na powodzenie są znacznie wyższe niż tego który może przegapić perfekcyjny moment.

W działaniach zmieniających świat nie należy czekać na optymalne warunki dla podjęcia działań gdyż możemy się zorientować, że nadeszły one już wcześniej a teraz jest już za późno by zapobiec klęsce.

Sukces jest funkcją dwóch zmiennych: naszych działań i warunków w jakich podejmujemy te działania. Inaczej mówiąc tego ile woli i rozumu włożymy w kształtowanie materii i tego na ile materia ma skłonności do poddania się kształtowaniu. Wynik żadnej bitwy nie jest do przewidzenia na podstawie samych tylko sił i warunków terenowych. Znaczenie mają też DECYZJE podejmowane przez dowództwa obu armii. Nasze działania mają znaczenie i dzięki nim możemy osiągnąć to co dla nas stało się lub wiemy że stanie się na pewnym etapie konieczne (Notwendingtheit) niezależnie od tego czy warunki są sprzyjające czy zaledwie dopuszczające.

Konieczność komunizmu nie oznacza że jego wyhodowanie jest stuprocentowo pewne. Szanse jakie dla rozpoczęcia budowy alternatywnego modelu tworzy kryzys modelu obecnego mogą być zawsze zmarnowane z przyczyn naszych własnych decyzji i działań taktycznych.

Nie wybieramy warunków w jakich przychodzi nam działać ale możemy wybierać jak działać by nadać kierunek zmiany tym warunkom.

Nikt nie potrzebuje eleganckiego, naukowego (w sensie akademickiego) marksizmu pozwalającego nam interpretować świat. Potrzebujemy marksizmu twórczego, nie będącego po prostu nauką o świecie i procesie historycznym ale takiego który będzie kunsztem pozwalającym zmieniać świat.

Socjalizm nie jest koniecznością w sensie nieuchronności. Dla przejścia od kapitalizmu do socjalizmu istnieje alternatywa, która wskazała Róża Luksemburg pisząc te słowa:

Socjalizm albo barbarzyństwo – innej drogi nie ma!

3
Dodaj komentarz

avatar
2 Comment threads
1 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
3 Comment authors
Mr.CauliflowerTow. ArekTow. Camilo Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tow. Camilo
Gość
Tow. Camilo

Najwidoczniej wszystie cytaty Marksa o wielkim przemyśle, samoczynnym determowaniu się formacji społecznych oraz pracę na ten temat Plechanowa czy Lenina- to wynik błedu w tłumaczeniu? Niech żyje arkizm i jego dumne obalanie podstaw marksizmu. Cytując Lenina z jego pracy o Karolu Marksie: „(…) nieuchronność przekształcenia społeczeństwa kapitalistycznego w socjalistyczne sprowadza Marks CAŁKOWICIE I WYŁĄCZNIE z ekonomicznego prawa ruchu współczesnego społeczeństwa” ( To błąd w tłumaczeniu Lenina czy może Lenin źle Marksa zrozumiał?) Ze względu na to, że nie chcę powtarzać cytatów z ostatniego artykułu tudzież debat, cytat Karola Marksa; „Przy tym ogólnym rozkwicie, przy którym siły wytwórcze burżuazyjnego społeczeństwa rozwijają… Czytaj więcej »

Mr.Cauliflower
Gość
Mr.Cauliflower

Czyli Lenin nie był prawdziwym marksistą-leninistą?

Tow. Arek
Gość
Tow. Arek

1) Człowiek zastaje pewne warunki materialne. 2) One determinują możliwości i płaszczyzny konfliktów, starć itp. 3) Człowiek podejmuje decyzje o tym co zrobi w zastanej sytuacji. 4) Te decyzje mają wpływ na wynik. To, które działania wybierzemy z zakresu możliwości dawanych przez aktualne warunki nie jest do przewidzenia po samych warunkach. 5) W konsekwencji nasze działania mogą mieć wpływ na życie polityczne a siła polityczna na trwałość i stabilność systemu społeczno-ekonomicznego. 6) Warunki materialne i determinowane przez nie sprzeczności, pola konfliktu i pola manewru są jak rozdanie kart. Natomiast działania komunistów z jednej a elit burżuazyjnych z drugiej, są strategiami… Czytaj więcej »