Artykuł

Rola inwestycji w marszu od socjalizmu do komunizmu

Niektórzy dziś sugerują że socjalizm polega po prostu na tym że robotnik dostaje całą wytworzoną przez siebie wartość jaką wytworzył. Twierdzą jakoby akumulacja przez państwo socjalistyczne była okradaniem robotników z wartości dodatkowej nie mniej niż przy wyzysku kapitalistycznym. Takie prokonsumpcyjne i na pozór prorobotnicze żądania są jednak absurdalne jeśli spojrzeć na socjalizm z dłuższej perspektywy i przez zadania jakie stają przed gospodarką socjalistyczną z samej jej natury jako przejścia od kapitalizmu do komunizmu. W dłuższej perspektywie i w perspektywie tych zadań żądania te okazują się w istocie szkodliwe dla mas pracujących i ich poziomu konsumpcji. Chcąc przypodobać się bagatelizują rolę inwestycji i szybkiego wzrostu gospodarczego w sprawie budowy i umacniania socjalizmu.

Robotnik w socjalizmie nie może dostawać całej wartości dodatkowej ani do ręki ani też w usługach publicznych. Aby poziom gospodarczy i kulturalny mógł się podnosić część tej wartości musi być społecznie reinwestowana w amortyzację, badania, wdrażanie nowych bardziej efektywnych środków produkcji, zwiększanie rozmiarów produkcji. Dużo bardziej rozsądną ścieżką jest aby nie cała wartość wytworzona w gospodarce socjalistycznej była przeznaczona na zapłaty i konsumpcję kolektywną (transport publiczny, szkolnictwo, ośrodki kultury itp.) ale istniał także spory fundusz inwestycji.

Aby lepiej to zrozumieć musimy odpowiedzieć na zasadnicze pytanie na temat celu socjalizmu. Po co jest socjalizm? Socjalizm jest po to aby pokonać przeszkody rozwoju będące nie do pokonania w kapitalizmie a następnie dzięki temu przyśpieszonemu rozwojowi zbudować komunizm.

Ekonomiczne stadium komunizmu oznacza, że możliwa będzie dystrybucja coraz większego asortymentu dóbr w sposób bezpłatny wedle komunistycznej zasady „każdemu według potrzeb”. Społeczeństwo komunistyczne realizuje zasadę „każdemu według potrzeb” zaspokajając nie tylko cały efektywny ale również cały potencjalny popyt ludności na przeróżne dobra konsumpcyjne.

Drogą do osiągnięcia tego stanu jest stałe zniżenie cen. Nie bierze się ono jednak znikąd.

To dzięki inwestycjom zarówno o charakterze ekstensywnym (zwiększenie mocy przerobowych i wytwarzania dóbr przez prosty przyrost ilościowy kolejnych budowanych zakładów i maszyn), jak i intensywnym (wzrost efektywności zużycia zasobów na jednostkę produktu, wzrost efektywności pracy dzięki innowacją w technikę i organizację produkcji) możliwy jest stałe zniżenie cen. Warto zaznaczyć że często nawet inwestycje o charakterze pozornie ekstensywnym okazują się w istocie inwestycjami o charakterze intensywnym. Dzieje się tak na przykład wtedy gdy buduje się w oparciu o tę samą technologię większy zakład i dzięki korzyściom skali uzyskuje wzrost efektywności tak zużycia zasobów jak i pracy.

Z owego celu wynika nadrzędne zadanie państwa socjalistycznego. Otóż:

„Podstawowym zadaniem państwa socjalistycznego jest planowy rozwój sił wytwórczych społeczeństwa oraz zapewnienie stałego postępu naukowo-technicznego i systematycznego wzrostu wydajności pracy1.”

Na tempo wzrostu produkcji ma wpływ udział funduszu inwestycji w ogóle będącego do dyspozycji wytworzonego dochodu narodowego. Im jest on większy tym większe są możliwości wzrostu rozmiarów i efektywności produkcji. Tym samym im więcej przypada na inwestycje (kosztem możliwości skonsumowania tej części produktu narodowego) tym szybsze może być tempo przyrostu całej gospodarki w tym również dóbr konsumpcyjnych. Robotnik obserwuje ów postęp w zniżeniu cen na towary w których produkcji dokonał się wzrost efektywności i/lub ich podaży.

Właśnie z tej przyczyny wzrost produkcji dóbr inwestycyjnych musi poprzedzać wzrost produkcji dóbr konsumpcyjnych. Aby produkcja dóbr konsumpcyjnych i jej efektywność mogły przyrastać, aby mogła podnosić się jakość owych dóbr i aby mogła spadać cena muszą to poprzedzać inwestycje we wzrost ilości dostępnych środków produkcji oraz badania nad wzrostem ich jakości.

„A co to znaczy zrezygnować z prymatu produkcji środków produkcji? Znaczy to zniweczyć możliwość nieprzerwanego rozwoju naszej gospodarki narodowej, albowiem nie można realizować nieprzerwanego wzrostu gospodarki narodowej nie przestrzegając jednocześnie prymatu produkcji środków produkcji.2

Właśnie nacisk na stałe zniżenie cen dzięki wzrostowi produkcji jest drogą która prowadzi społeczeństwo socjalistyczne ku budowie komunistycznego dobrobytu. Nie zaś przekazywanie na spożycie całej nowo wytworzonej wartości. W produkcji zdolnego do rozwoju i wzrostu gospodarczego (co jest niezbędne dla osiągnięcia komunizmu) społeczeństwa socjalistycznego rozwój musi się opierać na przewadze rozwoju produkcji środków produkcji nad rozwojem środków konsumpcji. Tylko poprzez stały wzrost produktywności można dojść do poziomu rozwoju ekonomicznego przy którym możliwa będzie dystrybucja coraz większego asortymentu dóbr w sposób bezpłatny wedle komunistycznej zasady „każdemu według potrzeb”. Dążenie do znoszenia pieniądza jako środka ograniczającego efektywny popyt ludności, może odbywać się tylko poprzez systematyczny spadek cen.

Nie jest to wielkim osiągnięciem że robotnik dostaje dla siebie do konsumpcji całą wartość dodatkową. Lepiej aby część była inwestowana w nowe środki produkcji i w coraz szybszy wzrost wydajności pracy. To jednak jest przecież nieracjonalne. Gospodarka socjalistyczna musi się rozwijać. Aby stale unowocześniać narzędzia pracy i tym samym zwiększać jej wydajność dla zaspokajania potrzeb a zmniejszać niedogodności mogące wiązać się z jej wykonywaniem, nie można pozwolić by wszystkie owoce pracy robotników wytworzone przez nich w danym okresie całkowicie do nich wracały w postaci wypłat i świadczonych im usług publicznych. Wraz z przyspieszającym postępem technicznym udział konsumpcji będzie spadał (co nie wyklucza się przecież a wręcz zapewnia szybszy wzrost całkowitej wartości funduszu konsumpcji przez wzrost całej gospodarki) ponieważ:

„Udoskonalone techniczne metody produkcji wymagają na ogół zużycia większej ilości środków produkcji na jednostkę żywej pracy. W konsekwencji rozwijającej się i postępowej gospodarce stosunek produkcji środków produkcji do produkcji dóbr konsumpcyjnych musi stale wzrastać, tj. tempo wzrostu produkcji środków produkcji musi być wyższe niż tempo wzrostu produkcji dóbr konsumpcyjnych.” – Oskar Lange

Dzięki temu będzie miał dużo większy dostęp do dóbr. Dzięki wzrostowi wydajności i tym samym zniżeniu cen.

Co jest przewagą socjalizmu nad kapitalizmem? Otóż to, że:

„Socjalizm potrafi nie tylko bardziej równomiernie podzielić istniejący dochód społeczny ale co daleko ważniejsze potrafi go wydatnie powiększyć.” – Oskar Lange

Socjalizm nie tylko jest w stanie uruchomić środki zalegające i niszczejące podczas kryzysów spowodowanych niedoborami popytu (myląco określanymi w literaturze marksistowskiej jako kryzysy „nadprodukcji” co sugerowałoby niesłychany poziom mocy wytwórczych, kiedy tak naprawdę chodzi o to że środki na zakup dóbr są za małe by zapewnić efektywny zbyt wcale nie tak imponującej produkcji). Socjalizm jest także w stanie umożliwić dużo szybszy niż w poprzednich systemach przyrost dostępności dóbr i postęp naukowo-techniczny (to w jaki sposób to temat wystarczający na kolejny artykuł). Nie możemy rezygnować w imię populistycznej polityki z możliwości systematycznego rozwoju jakie daje socjalizm. Socjalizm jest budowany po to właśnie by budować ekonomiczne podstawy komunizmu. Im szybszy wzrost gospodarki socjalistycznej tym szybsze tempo marszu w stronę komunizmu.

Oczywiście, że dużo większe poparcie znajdzie wśród dzieciaków taki socjalizm co to polega że wszystko co wytworzy robotnik to może on wydać na siebie nie przejmując się wydatkami inwestycyjnymi. Oczywiście że dużo większe poparcie zdobędą farmazony o demokratycznym głosowaniu nad wszystkim i nie wykluczaniu nikogo z uwagi na marną wartość merytoryczną.

Tylko, że to zdobędzie poparcie szybko ale jeszcze szybciej system próbujący to realizować upadnie. Gospodarka socjalistyczna ma jednak wypełnić z góry określony cel a nie być kierowana aktualnymi zachciankami obywateli wyrażanymi w głosowaniach. Nie może też polegać na tym by wydano wszystkie wytworzone przez pracujących środki na użytkowanie każdy według swojego indywidualnego uznania. Budowa i funkcjonowanie socjalizmu ma jasno określony cel: pokonać przeszkody rozwoju będące nie do pokonania w kapitalizmie a następnie dzięki temu przyśpieszonemu rozwojowi zbudować komunizm.

Dla realizacji tego celu potrzebna jest dyscyplina, rozsądne planowane i inwestycje. Tylko ta droga prowadzi do komunistycznego dobrobytu.

1 NRD przedstawia się, PANORAMA DDR Auslandspresseagentur GmbH, Berlin 1976, s. 66.

2 J. Stalin, Ekonomiczne problemy socjalizmu w ZSRR, s.38-39.

1
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
Cauli Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Cauli
Gość
Cauli

Brawo! Świetne masakrowanie populistów