Artykuł

Socjalizm – pytania i odpowiedzi: Część 1

Czy upadek socjalizmu w PRL, ZSRR itp. dyskwalifikuje socjalistyczny model gospodarki?

Nie, tak samo jak niezliczone kryzysy, bankructwa i rozpady imperiów kolonialnych nie dyskwalifikują kapitalizmu, a przynajmniej nikt z nich nie robi argumentu przeciwko kapitalizmowi.

Czy socjalizm musi oznaczać gospodarkę centralnie planowaną, czy nie mogą to być anarchistyczne spółdzielnie?

Gospodarka planowa stanowi najnowocześniejszy model gospodarczy i odpowiadający współczesnym potrzebom. Anarchia spółdzielcza co prawda znosi kapitalizm, czyli prywatne przedsiębiorstwa, ale nie znosi rozdrobnienia ekonomicznego. Anarchia spółdzielcza to zablokowanie własnych sił wytwórczych i zamknięcie się w chałupnictwie. Po co mamy cofać się do anarchistycznych koncepcji z lat 80 XIX wieku, kiedy mamy naukę socjalizmu wyłożoną przez radzieckich ekonomistów w latach 30. wieku XX?

Czy socjalizm wymaga nacjonalizacji przedsiębiorstw?

W znacznej mierze wymaga. Bez nacjonalizacji cała planistyka będzie miała niewielki wpływ na rzeczywistość ekonomiczną. Jest to obserwacja wyniesiona z prób planistycznych podejmowanych w krajach rozwijających się. W Indiach plany pięcioletnie były najzwyczajniej w świecie ignorowane przez prywaciuchów, a więc gospodarka w swoim rdzeniu i tak opierała się na anarchii rynkowej. Mówimy «w znacznej mierze», bo oprócz firm państwowych mogłyby również istnieć spółdzielnie, które oczywiście też byłyby objęte planami. Na tej zasadzie działało rolnictwo w wielu krajach socjalistycznych (np. słynne radzieckie kołchozy, czyli spółdzielcze gospodarstwa).

Czy socjalizm rozwiąże problem ekologiczny, problem bezrobocia i inne problemy?

Socjalizm ma największe możliwości aby rozwiązać jakikolwiek problem, bo tylko on jest świadomą i celową przebudową relacji ekonomicznych. Gospodarki anarchiczne stanowią wypadkową działań poszczególnych osób czy firm, a co za tym idzie może wystąpić taka sytuacja, że 1 na 100 inicjatyw zbliży nas do rozwiązania jakiegoś problemu, a jednocześnie pozostałych 99 nas cofnie. Jedyna nadzieja leży w tym, że tym 1 będzie wielki koncern który zdoła pozostałym 99 mniejszym narzucić swoje rozwiązanie. Jak się nietrudno domyślić, do takiego rodzaju „rozwiązywania problemów” potrzebny jest kapitalizm monopolistyczny, który stanowi obiekt nienawiści wszelkich zwolenników anarchii. Jednak w kapitalizmie monopolistycznym monopoliści nie mają żadnej motywacji do inwestowania we wzrost produktywności i innowacyjność produktów. Możliwość narzucania cen monopolistycznych sprawia, że zwyczajne podniesienie cen jest skuteczniejszą metodą zwiększenia zysku, niż ponoszenie kosztów inwestycji i prac nad innowacjami. Dlatego właśnie najskuteczniejszą gospodarką jest taka, która z jednej strony koncentruje kapitał pod jednym zarządem, a z drugiej odrzuca dążenie do zysku finansowego. Taką gospodarką jest socjalizm.

A czy socjalizm rozwiązuje problem kalkulacji ekonomicznej?

W socjalizmie ten problem nie występuje z racji, że celem gospodarki planowej nie jest maksymalizacja zysków pojedynczego przedsiębiorstwa, ale wzrost ogólny gospodarki. W przypadku socjalizmu mamy do czynienia z różnymi zagadnieniami maksymalizacji korzyści z decyzji ekonomicznej. Po więcej odsyłam do artykułu: https://odrodzenie.fr/2020/08/08/w-kwestii-kalkulacji-ekonomicznej/

Skąd centralny planista ma znać potrzeby ludzi?

Punkty sprzedaży mogą przeprowadzać badania ankietowe żeby potem uzyskane dane przesyłać do urzędów planistycznych w celu korekcji planów. Jednak co do zasady planista nie będzie ich znał w sposób idealny, tak samo jak nie zna ich żaden kapitalista, ani dowolnie liczne gremium kapitalistów. Co więcej, sami ludzie często nie wiedzą czego chcą, a niekończące się potrzeby stanowią fundament rozwoju gospodarczego. Dążenie do sprawiania pozornego, dobrego wrażenia na klientach zostanie zastąpione przez fachową ocenę dążącą do podniesienia realnych parametrów technicznych produktów.

Jakie byłyby przykładowe korzyści z ustanowienia socjalizmu w Polsce?

Byłaby to korzyść stabilności waluty. Znacjonalizowany sektor bankowy nie mógłby dłużej prowadzić dłużnej kreacji pieniądza ani podejmować ryzykownych zobowiązań kredytowych. Nadmiar pieniądza zaś można by bez większych problemów z obiegu wyprowadzać, przez co wartość pieniądza utrzymywałaby się na poziomie wartości masy towarowej tzn. pieniądz byłby stabilny.

Drugą byłaby korzyść technologiczna. Państwo ustanowiłoby monopol nad wszelkim prawem patentowym przez co zniknęłyby prawne i komercyjne ograniczenia w rozpowszechnianiu technologii pomiędzy przedsiębiorstwami. Byłby to zamiennik zniesienia prawa patentowego, które postulują niektórzy liberałowie. Zniesienie patentów skutkowałoby blokadą technologiczną od reszty świata, zaś zmonopolizowanie patentów daje korzyści takie jak w przypadku ich braku przy jednoczesnym zachowaniu stabilności instytucjonalno-prawnej.

Trzecią byłaby korzyść skali. Ograniczenie podmiotów gospodarczych pozwoliłoby na maksymalne skrócenie łańcucha przekazu informacji, usprawniłoby biurokrację, dałoby łatwiejszą organizację dóbr kapitałowych, a co za tym idzie efekt skali. Ponadto koncentracja kapitału pozwoliłaby szybciej gromadzić środki na kluczowe inwestycje, których realizacja nie jest możliwa przy rozdrobnieniu kapitału.

Te trzy korzyści pozwoliłby użyć wszystkich sił wytwórczych, które spoczywają w naszym kraju.

Dodaj komentarz

avatar

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

  Subscribe  
Powiadom o