Artykuł

Wspomnienie hiszpańskiej wojny domowej i polskich bohaterów

Autorzy: Towarzysze Valerius i Komunista

Dzisiejszego dnia obchodzimy zakończenie hiszpańskiej wojny domowej. W związku z tym pokrótce przedstawimy przyczyny, strony konfliktu i powody klęski republikanów. Poruszymy również udział naszych rodaków w nim.

Sam konflikt wybuchł bezpośrednio w wyniku próby puczu wojskowej kilki będącej przeciwnikami prospołecznych zmian jakie zachodziły w Hiszpanii. Jednak nie był on tak płytki i przyczyny były znacznie głębsze. Mianowicie Hiszpania była krajem silnie podzielonym i niestabilnym już od dłuższego czasu. Co wiązało się nie tylko znadal istniejącymi skostniałymi elementami fedualizmu, represyjna formą rządów i brakiem swobód (zwłaszcza wobec mniejszości), ale również katastrofalną sytuacją gospodarczą (a co za tym idzie również poziomem życia). Jeszcze przed wybuchem tej wojny dochodziło do licznych rozruchów i buntów, które były krwawo tłumione. Napór rewolucyjny był jednak zbyt duży i w końcu doprowadził do przejęcia władzy 28 czerwca 1931 roku przez siły centrum i umiarkowanej lewicy. Nowy rząd nie spełnił jednak nadziei mas poprzez swoją opieszałość we wprowadzaniu reform i ulgową postawę wobec sił reakcyjnych. Wobec takiej sytuacji lud często sam brał sprawy w swoje ręce przejmując i rozdzielając np. ziemie obszarników. Zmiany jakie następowały nie podobały się oczywiście siłom reakcyjnym w Hiszpanii, które pod przewodnictwem armii dokonały nieudanej (przynajmniej częściowo) próby puczu; w obliczu tejże próby lud hiszpański postanowił chwycić za broń w obronie republiki. I choć nie udało się całkowicie zgnieść zdrajców, to ich plany zostały pokrzyżowane przynajmniej na ten moment. Hiszpania zaś została podzielona na tereny kontrolowane przez siły wierne rządowi i te kontrolowane przez zdrajców. Dając tym samym początek krwawemu konfliktowi.

Przechodząc do omówienia stron konfliktu, składały się one z dwóch obozów: jeden będący za postępowymi zmianami (umiarkowanymi bądź radykalnymi), składający się z grup od centrowych po komunistyczne. Drugi składał się z ich przeciwników tj. od konserwatystów aż po faszystów. Warto tutaj zauważyć że druga grupa miała bardzo silne poparcie armii i kościoła, które były głównymi ostojami reakcjonizmu w Hiszpanii. Z drugiej strony siły republikańskie miały poparcie wśród mas robotniczych i chłopskich, jak również dużej części inteligencji. Trudno również pominąć kwestię narodową w tym konflikcie. O ile buntowników zwie się nacjonalistami to po stronie republikańskiej również znajdowały się grupy, które można podciągnąć pod to pojęcie. Najlepszym ich przykładem są Katalończycy i Baskowie dla których kwestia respektowania ich odmienności kulturowej była ważna, a do której prawa odmawiali im reakcjoniści.

Przechodząc do wyniku wojny, jak wiadomo wojnę (niestety) wygrali faszyści. Składało się na to wiele czynników. Poczynając od przewagi militarnej buntowników, poprzez duże wsparcie ze strony Niemiec i Włoch dla nich, aż po gorszą organizację republikanów. Skupimy się tutaj na tej ostatniej, która wynikała z mocnego zróżnicowania ideologicznego tego obozu. Pozornie jednolity, antyfaszystowski Front Ludowy pełen był podziałów i walk wewnętrznych, między mało radykalnymi, reformistycznymi organizacjami, anarchistami, syndykalistami czy marksistami. Walki te w znacznej mierze rozstrzygane były na korzyść reformistów i anarchosyndykalistów, mających posłuch w zdominowanym przez drobnomieszczańskie i „wolnościowo-jednostkowe” tendencje w społeczeństwie. Silna pozycja anarchistów okazała się być zgubna dla Frontu Ludowego na wszystkich płaszczyznach jego działalności; od polityki wewnętrznej, po strukturę organizacyjną sojuszu i sił walczących po jego stronie. Anarchiści odrzucający jakąkolwiek, najmniejszą choć dyscyplinę, pogardzający organizacją i koordynacją działań (uznając ją za „krępowanie jednostki”), aktywnie sabotowali dążenia do utworzenia silnej, regularnej armii, której powołanie, o co od początku usilnie starali się marksiści, było kluczowe dla odniesienia zwycięstwa w wojnie domowej. Zamiast niej NKP [Narodowa Konfederacja Pracy – jedna z czołowych (nie)organizacji anarchosyndykalistycznych] forsowała koncepcję ochotniczych milicji robotniczych, powoływanych i działających w pełni oddolnie i niezależnie, pozbawionych zwięzłej (a właściwie jakiejkolwiek) struktury i organizacji.

Taka luźna „partyzantka” stanowić miała podstawę sił republikańskich i w niedługim czasie włączyć w oddolny bunt masy pracujące całego kraju. Jednostki pozbawione dowództwa, brak koordynacji działań, powszechna samowolka i wyrzeczenie się wszelkiej dyscypliny nie mogło nie mieć dobrego wpływu na walkę prowadzoną przez republikanów; funkcjonujące w ten sposób oddziały były bezlitośnie druzgocone przez regularną, opartą na łańcuchu dowodzenia armię frankistów. Kolejne porażki i rosnąca przewaga wroga skłoniły do refleksji niektórych działaczy anarchistycznych, w tym członków kierownictwa NKP, którzy, wobec klęski i całkowitej nieskuteczności wprowadzonych przez siebie rozwiązań, zdecydowali się na zmianę poglądów taktycznych, de facto przyznając się do upadku oficjalnej doktryny anarchistycznej. Kierownictwo zdecydowało się na poparcie utworzenia regularnej armii i zmianę stosunku do sposobu organizacji politycznej. Nowa, przedstawiona przez NKP doktryna taktyczna okazała się być jednak całkowicie nie do przyjęcia przez większość przywódców anarchistycznych, którzy widzieli w niej zdradę swoich ideałów; sposób działania anarchistów w terenie nie uległ więc w praktyce istotnej zmianie. W tym kontekście anarchiści zdawali się mieć inne zmartwienia niż „jakaś tam wojna domowa”. Wstąpienie do regularnej armii, uznanie scentralizowanej struktury i poparcie dla państwa robotniczego odbierane było przez nich jako zaprzeczenie głównych celów i podważyło sens dalszego angażowania się w konflikt, („w końcu państwo robotnicze też prowadzi do ucisku”), koncentrując ich na tworzeniu komun lokalnych na już zajętych terenach.

Czego nie można anarchistom odmówić to pokazali, jak nie robić rewolucji i jak nie prowadzić działań wojennych. To ważny przykład dla potomnych. Mimo sabotażu anarchistów znaczące sukcesy odnosiły po stronie republikańskiej regularne i dobrze zorganizowane oddziały dowodzone przez komunistów, w tym radzieccy żołnierze i doradcy wojskowi oraz utworzone przez Komintern brygady międzynarodowe, oddziały ochotników pragnących przeciwstawić się faszyzmowi.

I właśnie tutaj możemy znaleźć wątek Polski; w oddziałach ochotniczych walczących po stronie republiki. Same brygady międzynarodowe zrzeszały walczących z 54 krajów, w tym także z Polski; w 1936 roku utworzona została XIII Brygada Międzynarodowa im. Gen. Jarosława Dąbrowskiego, w której zrzeszeni byli tzw. Dąbrowszczacy, wielcy polscy bohaterowie Hiszpanii walczącej z faszyzmem.

Tysiące Polaków, w tym m.in. młodzi polscy robotnicy o poglądach radykalnie lewicowych, w obliczu rosnącego w siłę faszyzmu, zdecydowało się nie pozostać biernymi, zawierzyli swe życie antyfaszystowskiej walce. Początek udziału Dąbrowszczaków w wojnie w Hiszpanii datuje się na lipiec 1936 roku, gdy przebywający na emigracji Polacy zaangażowali się aktywnie w działania zbrojne w tym kraju; wielu z nich wstąpiło do republikańskich milicji ochotniczych, gdzie przetarło pierwsze bojowe szlaki. Pierwszy, liczniejszy oddział polskich ochotników, nazwany imieniem generała Jarosława Dąbrowskiego, sformowany został we wrześniu. Oddział ruszył do walki niemal natychmiast od momentu sformowania; ochotnicy znaleźli się na pierwszej linii frontu, gdzie odznaczyli się niebywałą odwagą i skutecznością. Liczba polskich ochotników z miesiąca na miesiąc stawała się coraz większa, a ich bohaterstwo odbijało się na świecie coraz większym echem. W październiku, z grupy kilkuset nowych polskich ochotników sformowany został batalion, którego dowódcą wybrany został Stanisław Ulanowski.

Działalność batalionu miała ogromne znaczenie dla sił walczących w Madrycie, gdzie Polacy odnosili istotne sukcesy bojowe. W trakcie walk w okolicach hiszpańskiej stolicy batalion otrzymał zadanie zabezpieczenia kluczowego dla przepływu zapatrzenia wroga węzła drogowego, czego udało mu się dokonać. Pierwsze półrocze roku 1937 było szczególnie ciężkie; batalion zasłynął z ofiarnej walki na najważniejszych odcinkach frontu.

Sukcesy batalionu i napływ polskich ochotników doprowadził wkrótce do sformowania nowej brygady międzynarodowej, składającej się w większości z Polaków i nazwanej imieniem generała Jarosława Dąbrowskiego. Wkład i znaczenie brygady były ogromne. Polskie bataliony brały udział w kluczowych bitwach, niejednokrotnie przechylając szalę zwycięstwa na korzyść republikanów. Brygada znana była z przeprowadzania szybkich i skutecznych ataków, powierzano jej przeprowadzanie licznych ofensyw, bezlitośnie łamiących opór wroga. Jednym z najsłynniejszych natarć przeprowadzonym przez XIII brygadę jest kontrofensywa w okolicach rzeki Elbro, którą udało się sforsować, wbijając klin wrogim siłą i zadając im ogromne straty. Sukcesy XIII brygady mają swe źródła w narzuconej przez Komintern organizacyjnej dyscyplinie, wybitnym dowództwie (walczył m.in. Słynny generał Walter – Karol Świerczewski), oraz bohaterstwie i oddaniu żołnierzy.

Walka w szeregach brygad powołanych przez międzynarodówkę komunistyczną była dla nich największym zaszczytem. Wszystkim tym bojownikom, walczącym z faszyzmem i wyzyskiem, należy się szacunek i wieczna chwała. Oto, kogo Polacy wynosić powinni na piedestał. Oto prawdziwi bohaterowie, nieustraszeni w walce z faszyzmem, a nie leśni bandyci odpowiedzialni za zbrodnie na cywilach.


Źródło:
https://www.cambridgescholars.com/resources/pdfs/978-1-4438-0485-1-sample.pdf
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D0%B0_%D0%B2_%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8
https://ru.wikipedia.org/wiki/XIII_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%AF%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE
https://scepsis.net/library/id_2676.html

Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments