Artykuł

Głód, makówki i węgiel. Czy czarne złoto uratuje Afganistan?

Około 20 milionów Afgańczyków spośród 39-milionowego narodu głoduje, a blisko milionowi dzieci poniżej 5 lat grozi śmierć. Wycofanie się wojsk amerykańskich, wstrzymanie pomocy międzynarodowej i zamrożenie zagranicznych rezerw walutowych pozostawiło kraj w ruinie. Całym światem wstrząsnął kryzys energetyczny – czy węglem można odbudować Afganistan?

Koniec 20-letniej burzy
15 sierpnia 2021 roku, po błyskawicznej ofensywie militarnej, talibowie wkroczyli do stolicy Afganistanu – Kabulu. Do ich sukcesu przyczyniła się decyzja o wycofaniu sił USA po 20 latach okupacji. Wbrew pozorom, sytuacja wcale nie miała się polepszyć. Została odłączona pomoc międzynarodowa stanowiąca 3/4 budżetu poprzednich rządów, w konsekwencji w ciągu roku gospodarka kraju skurczyła się o 20 procent.

Jakby tego było mało, Bank Światowy odwołał wiarygodność finansową Banku Centralnego Afganistanu, wskutek czego zamrożono wszystkie zagraniczne rezerwy walutowe warte 9 mld dolarów oraz nie jest już w stanie przetwarzać płatności międzynarodowych. W rezultacie kraj wciąż cierpi z powodu poważnego kryzysu płynności i braku banknotów. Przedsiębiorstwa, grupy humanitarne i prywatne banki nadal zgłaszają znaczne ograniczenia ich zdolności operacyjnych. Jednocześnie, ponieważ zewnętrzni darczyńcy poważnie ograniczyli fundusze na wsparcie zdrowia, edukacji i innych kluczowych sektorów Afganistanu, miliony Afgańczyków straciły dochody.

Komunikaty ONZ mówią o sukcesie w zahamowaniu kryzysu żywnościowego zimą tego roku, ale trwający kryzys gospodarczy, wojna na Ukrainie oraz susza w regionie znacząco utrudnia sytuację w Afganistanie. Wszędzie występuje ostre niedożywienie, mimo że żywność i podstawowe artykuły są dostępne na rynkach w całym kraju. Afgański urzędnik humanitarny powiedział organizacji pozarządowej Human Rights Watch w połowie lipca: „Ludzie nie mają nic do jedzenia. Może nie wyobrażasz sobie tego, ale dzieci głodują. Sytuacja jest tragiczna, zwłaszcza jeśli chodzisz do wiosek”

Kraj makówkami stoi
Opium przez wiele lat stanowiło ogromne źródło dochodu lokalnych watażków. Pomimo przynależenia do czarnej strefy, opiaty w Afganistanie generowały w 2021 roku dochód od 1,8 do 2,7 miliarda dolarów, co stanowi od 6% do 11% PKB. Afganistan jest największym producentem opium na świecie. W 2020 r. około 85% światowej produkcji opium było uprawiane w tym kraju, podało Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości.

64-letni Ali, rolnik z dystryktu Chaparhar we wschodniej prowincji Nangarhar, powiedział dla VOA, że pola maku lekarskiego dają pięć do sześciu razy więcej zysków niż pszenica czy kukurydza.

„Nawet na obszarach, gdzie mak lekarski nie był uprawiany w ciągu ostatnich 20 lat, rolnicy uprawiali mak w tym roku. To jest źródło naszego utrzymania. Nie ma rynku na inne produkty” – powiedział Ali.

Na swojej pierwszej konferencji prasowej w sierpniu zeszłego roku rzecznik talibów Zabiullah Mudżahid obiecał, że grupa ograniczy uprawę i handel makiem lekarskim.

„W pełni zapewniamy naszych rodaków i świat, że Afganistan nie będzie już centrum opium i maku” – powiedział i poprosił o pomoc na całym świecie, aby zapewnić rolnikom inne źródła dochodów.

A stać będzie węglem
Dzięki globalnemu wzrostowi cen towarów w czasie wojny na Ukrainie i zakłóceń związanych z koronawirusem biznes kwitnie w afgańskich kopalniach węgla. Łańcuch dostaw do Pakistanu został zachwiany, gdyż węgiel z RPA priorytetowo trafił do Europy. Eksport do Pakistanu daje talibom kluczowy strumień dochodów, przez to stara się ożywić gospodarkę zrujnowaną międzynarodową izolacją i sankcjami. Aby tego dokonać, odsunęli na bok obawy środowiskowe i etyczne, starając się pobudzić, kontrolować i opodatkować handel węglem i innymi towarami: od minerałów po owoce.

Według afgańskiego ministerstwa górnictwa obecnie funkcjonuje 17 z 80 kopalń węgla. Wśród nich kopalnie w Nahrajnie w prowincji Baghlan w północno-wschodnim Afganistanie. Górnictwo tam jest brutalne. W Nahrajnie, górnicy, z których około połowa wydaje się nastolatkami lub młodszymi, za skromną płacę, pracują bez sprzętu ochronnego w niebezpiecznych warunkach. Praca dzieci na długo wyprzedza talibów, ale liczba dzieci pracujących w kopalniach wzrosła, ponieważ kryzys gospodarczy zmusza je do opuszczenia szkoły, mówią analitycy.

Węgiel jest ładowany na osły, następnie na ciężarówki jadące niepewnymi drogami do Kabulu, dalej do Pakistanu. David Mansfield, autor raportu na temat handlu transgranicznego pod rządami talibów, szacuje, że eksport węgla do Pakistanu podwoił się do około 4 mln ton rocznie od czasu przejęcia władzy przez grupę. Cytowany przez Financial Times David Mansfield, autor raportu poświęconego handlu transgranicznemu pod rządami talibów, zwraca uwagę, że talibowie wykazali się zaskakującą skutecznością w kontrolowaniu handlu i rozprawili się z szerzącym się przekupstwem i przemytem. Według eksperta nie tylko zwiększyło to dochody, ale pozwoliło im skonsolidować władzę, uniemożliwiając regionalnym watażkom i frakcjom posiadanie niezależnych źródeł przychodów, między innymi z handlu opium.

Pomoc sąsiada
Bogactwa mineralne Afganistanu od dawna kuszą rządy i inwestorów. Niektóre szacunki szacują, że całkowita wartość jego ogromnych rezerw naturalnych złóż, od litu po kamienie szlachetne, sięga nawet 1 biliona dolarów. Jednak dekady niestabilności ograniczyły możliwości poszukiwania i wydobycia. Nooruddin Azizi, minister handlu Afganistanu, powiedział w wywiadzie, że Kabul rozmawiał z inwestorami z Chin, Rosji i innych krajów, aby zawrzeć umowy dotyczące górnictwa i paliw kopalnych.

30 grudnia 2021 r. Dyrektor Generalny Departamentu Spraw Azjatyckich Chińskiego MSZ Liu Jinsong oraz Dyrektor Generalny Trzeciego Departamentu Politycznego MSZ Rządu Tymczasowego Afganistanu współprzewodniczyli pierwszemu spotkaniu.

„Ogień zimą jest lepszy niż czerwona róża. Chińczycy sympatyzują z cierpieniem narodu afgańskiego. Przezwyciężyliśmy trudności i nie traciliśmy czasu, dostarczając kolejne partie pomocy humanitarnej w nagłych wypadkach. Będziemy dalej zapewniać większe wsparcie. Chiny są gotowe dzielić się doświadczeniami rozwojowymi z Afganistanem, pomagać Afganistanowi w formułowaniu długoterminowych planów rozwoju i wspierać Afganistan w odkrywaniu ścieżki rozwoju dostosowanej do jego warunków krajowych. Chiny z zadowoleniem przyjmują eksport afgańskich specjałów rolniczych, takich jak orzeszki pinii, szafran i granaty, do Chin i wspierają Afganistan w przekształcaniu bogatych zasobów mineralnych w siłę napędową przyszłego rozwoju. Chiny mają nadzieję, że Afganistan zapewni bezpieczne środowisko biznesowe, pracy i życia chińskim przedsiębiorstwom i obywatelom, ochroni ich uzasadnione interesy i wyśle sygnał społeczności międzynarodowej, że inwestycje w Afganistanie są bezpieczne”

Dyrektor Generalny Trzeciego Departamentu Politycznego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rządu Tymczasowego Afganistanu powiedział, że Chiny są najlepszym przyjacielem Afganistanu. Chiny wyciągnęły pomocną dłoń do Afganistanu w jego najtrudniejszym okresie, udzieliły Afganistanowi dużej pomocy humanitarnej i ułatwiły eksport orzeszków piniowych do Chin. Afgańczycy nigdy tego nie zapomną. Chiny są odpowiedzialnym dużym krajem na świecie. Inicjatywa Pasa i Szlaku przyniosła korzyści wszystkim krajom na szlaku i zwiększyła zdolność Afganistanu do niezależnego rozwoju. Bardziej odpowiedzialny rząd afgański przyniesie stabilność Afganistanowi i jego sąsiadom. Strona afgańska ma nadzieję, że społeczność międzynarodowa, w tym Chiny, udzieli Afganistanowi większego wsparcia.

Rzecznik resortu górnictwa Esmatullah Burhan obiecuje, że zwiększenie zagranicznych inwestycji i technologii doprowadzi do poprawy warunków pracy i doprowadzi do ograniczenia zadań wykonywanych przez najmłodszych.

Wsparcie Chin bez wątpienia przyczyni się do odbudowy Afganistanu. Rozbudowa infrastruktury pozwoli wykorzystać złoża pozostające dotychczas niedostępne, a inwestycje w nowoczesną technikę zapewnią zwiększenie bezpieczeństwa i wydajności wydobycia. Ponadto Afganistan jest zaangażowany program reaktywacji jedwabnego szlaku: „Jeden pas i jedna droga” Dzięki temu będzie mógł się stać w przyszłości niezależnym partnerem handlowym w całej Azji.

Na podstawie:
Financial Times
Human Rights Watch
VOA
MSZ ChRL

Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments